Spożycie soli a ciśnienie tętnicze


Sód jest pierwiastkiem niezbędnym do życia. Zapewnia prawidłowe przewodzenie impulsów nerwowych, prawidłową czynność komórek mięśniowych, a przede wszystkim jest istotną składową gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu. Głównym źródłem sodu w diecie człowieka jest chlorek sodu, czyli sól kuchenna.

Zależność pomiędzy spożyciem sodu a ciśnieniem tętniczym krwi została przekonująco wykazana w wielu badaniach o charakterze obserwacyjnym lub interwencyjnym.

Zalety ograniczenia spożywania soli

W badaniach prowadzonych w Finlandii stwierdzono, że zwiększenie dobowego spożycia sodu wiąże się ze wzrostem ryzyka wystąpienia choroby niedokrwiennej serca oraz częstości zgonów zarówno u mężczyzn jak i u kobiet.

W kolejnej dużej analizie, która objęła kilkuset pacjentów z nadciśnieniem oraz ponad 2 tysiące osób z prawidłowym ciśnieniem tętniczym stwierdzono, że obniżenie spożycia soli prowadzi u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym do obniżenia skurczowego ciśnienia tętniczego o prawie 5 mmHg oraz ciśnienia rozkurczowego o blisko 3 mmHg. U badanych z prawidłowym ciśnieniem tętniczym podobnego stopnia zmniejszenie dobowego spożycia soli prowadziło o obniżenia ciśnienia skurczowego o 2 mmHg, a rozkurczowego o 1 mmHg.

Badania prowadzone w ostatnich latach wykazały, iż dzienne spożycie soli kuchennej sięga 15 gramów na dobę, a – według zaleceń Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego – nie powinno przekraczać 5 gramów. Na tle innych europejskich krajów naszą populację charakteryzuje największe spożycie sodu.

Ograniczenie ilości sodu w diecie jest jednym z głównych zaleceń dotyczących modyfikacji stylu życia u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym.

Problem przetworzonych produktów

Problem nadmiernego spożycia soli będzie narastał – już obecnie głównym źródłem soli w diecie są produkty przetworzone (konserwy, dania gotowe), których udział w diecie zwiększa się wraz z rozwojem cywilizacyjnym oraz stylem życia, który nie sprzyja samodzielnemu przygotowywaniu posiłków z produktów nieprzetworzonych. Również zwiększająca się grupa osób regularnie jadających w restauracjach i barach szybkiej obsługi jest narażona na wysokie spożycie sodu, ponieważ dodanie soli do potraw zapewnia właścicielom wysoką sprzedaż napojów.

Z uwagi na dużą dostępność pokarmów bogatych w sól, ograniczenie soli w diecie jest dużym wyzwaniem zarówno dla lekarza, ponieważ wymaga poświęcenia czasu na szczegółową edukację, jak i dla pacjenta, z uwagi na konieczność ciągłego zwracania uwagi na dietę, jak i czasochłonność samodzielnego przygotowywania posiłków. Jest to szczególnie niepokojące z uwagi na niską kontrolę nadciśnienia tętniczego w porównaniu z innymi krajami europejskimi – według ostatnich raportów Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego w Polsce kontrolę ciśnienia osiągnięto jedynie u 12% pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, podczas gdy odsetek ten w innych krajach wynosi 17-35,7%.

Głównym źródłem niepożądanego sodu w diecie są produkty przetworzone, zawierające ponad 70% dziennego spożycia tego pierwiastka. Pozostała część dodawana jest w procesie domowej obróbki żywności, jedynie ok pl.wikipedia.org. 7% zawarte jest w naturalnych produktach. Tak wysokie spożycie soli kuchennej znacznie przekracza zapotrzebowanie fizjologiczne ustroju i może się przyczyniać zarówno do większej częstości nadciśnienia tętniczego, jak i większej oporności na leczenie farmakologiczne. Ograniczenie ilości sodu w diecie jest jednym z głównych zaleceń dotyczących modyfikacji stylu życia u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Uzasadnione jest również stosowanie tego zalecenia w odniesieniu do całej populacji, co może się przyczynić do poprawy zdrowotności społeczeństwa i odegrać znaczącą rolę w pierwotnej profilaktyce nadciśnienia tętniczego i innych chorób sercowo-naczyniowych.

Adult taking pill from the bottle

Jak zmniejszyć spożycie sodu?

W sklepie:

  • Wybieraj świeże lub mrożone warzywa bez dodanej soli.
  • Kupuj jak najczęściej świeże lub mrożone: ryby, drób i mięso.
  • Czytaj i żądaj informacji o zawartości soli na artykułach spożywczych.

Gotowanie i jedzenie w domu:

  • Jeśli solisz gotując lub dosalasz gotowe potrawy, dodawaj małe ilości soli.
  • Naucz się używać ziół i przypraw zamiast soli, w celu poprawienia smaku.
  • Nie przesadzaj z takimi dodatkami jak: sos sojowy, ketchup, musztarda, marynaty, oliwki.

Jedzenie poza domem:

  • Wybieraj proste potrawy, takie jak grillowane mięsa, pieczone ziemniaki, dodatkowo sałatki z oliwą i sosem winegret.
  • Poproś, aby nie dodawano soli podczas gotowania.

Dzieci a spożywanie soli

Ostatnio szczególną uwagę zwraca się na problem nadmiernego spożycia soli kuchennej przez dzieci i młodzież. Z uwagi na dużą zawartość soli w produktach żywnościowych przeznaczonych dla dzieci, większość dzieci przekracza dzienne spożycie soli w skali podobnej do dorosłych.

Dla przykładu: Dzienne spożycie soli kuchennej dla dziecka 6-letniego nie powinno przekraczać 3 gramów. Tymczasem, posiłek złożony z cheeseburgera, frytek i ketchupu oraz wafelka w czekoladzie dostarcza 3,6 g soli – to więcej niż 6-letnie dziecko może zjeść przez cały dzień.

Troska o obniżenie spożycia soli przez dzieci, a przez to o obniżenie ciśnienia tętniczego wynika z faktu, że wartości ciśnienia tętniczego rosną wraz z wiekiem i osoba, której ciśnienie tętnicze w dzieciństwie znajdowało się w górnych przedziałach wartości stwierdzanych w danej grupie wiekowej, w wieku dorosłym również będzie się charakteryzować wysokimi wartościami ciśnienia. Stwierdzono ponadto, że obniżenie spożycia sodu przez dzieci o ok. 40% prowadzi do istotnego obniżenia skurczowego i rozkurczowego ciśnienia tętniczego. Co niepokojące, z badań prowadzonych w krajach europejskich wynika, że już dzieci 11-13 letnie spożywają ponad 8 g soli na dobę, co przekracza normę dobowego spożycia dla dorosłych (!). Co więcej, z obserwacji prowadzonych w Amsterdamie wynika, że w ciągu ostatniej dekady spożycie soli przez dzieci wzrosło blisko dwukrotnie.

Rate this post